Κάτι παραπάνω από αγώνας δρόμου…

Grigoris_Lamprakis-1024x1024Την άλλη Κυριακή, 8 Νοεμβρίου, διοργανώνεται ο 33ος Αυθεντικός Μαραθώνιος της Αθήνας, με εκκίνηση τον Μαραθώνα και τερματισμό στο Παναθηναϊκό Στάδιο, αλλά και οι παράλληλες δρομικές «δοκιμασίες», που χρόνο με τον χρόνο δίνουν τη δυνατότητα σε όλο και περισσότερους ερασιτέχνες δρομείς, Έλληνες και ξένους, να μετρήσουν τις δυνάμεις τους σε μια διοργάνωση που έχει πολύ έντονα ιστορικά χαρακτηριστικά.

Φέτος υπάρχουν δύο διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, καθώς ο ΣΕΓΑΣ αποφάσισε να μην καλέσει τους επί πληρωμή ξένους (κυρίως Κενυάτες) δρομείς και τα χρήματα να δοθούν, ως πριμ, σ’ αυτούς και σ’ αυτές που θα τερματίσουν στις πρώτες θέσεις και το πιθανότερο είναι να είναι Έλληνες, καθώς διεξάγεται παράλληλα το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα.

Ο δεύτερος «νεωτερισμός» έχει να κάνει με το γεγονός ότι, λόγω της πολύ μεγάλης συμμετοχής στα 5.000μ., θα διεξαχθούν δύο αγώνες σ’ αυτήν την απόσταση, ένας το πρωί (παράλληλα με τη διεξαγωγή του Μαραθωνίου) και ένας δεύτερος το απόγευμα, και οι δύο με εκκίνηση και τερματισμό το Καλλιμάρμαρο.

 

Στη μνήμη του Γρηγόρη Λαμπράκη…

Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1983 με διοργανωτή την Τοπική Επιτροπή ΣΕΓΑΣ Αθήνας, με σκοπό να τιμήσει τη μνήμη του δολοφονηθέντα Βαλκανιονίκη του στίβου, βουλευτή της ΕΔΑ και ειρηνιστή Γρηγόρη Λαμπράκη, αλλά τελευταία, με την ολοένα και μεγαλύτερη εμπορευματοποίηση του αγώνα, οι διοργανωτές του ΣΕΓΑΣ κάθε χρόνο το… ξεχνάνε και περισσότερο!

Προκειμένου η ομοσπονδία του στίβου να αναδείξει τη μοναδικότητα της συμμετοχής στον συγκεκριμένο αγώνα, τα δύο τελευταία χρόνια τον ονομάζει «Αυθεντικό» και όχι «Κλασικό Μαραθώνιο», όπως όλο το προηγούμενο διάστημα. Η αυθεντικότητα έχει να κάνει με το γεγονός ότι αιτία για τη γέννηση του λαοφιλούς, πλέον, αγωνίσματος ήταν η μάχη των Αθηναίων εναντίον των Περσών το 490 π.Χ. στον Μαραθώνα και ο «θρύλος» με τον στρατιώτη που έφερε το μήνυμα της νίκης και έπεσε νεκρός.

 

Μισέλ Μπρεάλ…

Η ιδέα της διεξαγωγής του Μαραθωνίου γεννήθηκε μαζί με την αναβίωση των Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων το 1896, για να υπενθυμίζει την αρχαία δόξα της Ελλάδας. Η ιδέα της διεξαγωγής του Μαραθωνίου δρόμου ήταν του Γάλλου φιλέλληνα Μισέλ Μπρεάλ και υποστηρίχθηκε από τον συμπατριώτη του Πιέρ ντε Κουμπερτέν, τον εμπνευστή των νεότερων Ολυμπιακών Αγώνων.

Την Παρασκευή 29 Μαρτίου 1896 (10 Απριλίου με το νέο ημερολόγιο), 17 αθλητές από πέντε χώρες παρατάχθηκαν στην εκκίνηση στη γέφυρα του Μαραθώνα και στο Παναθηναϊκό Στάδιο δεκάδες χιλιάδες είχαν συγκεντρωθεί για να αποθεώσουν τους νικητές, πιστεύοντας ότι κάποιος Έλληνας θα κόψει πρώτος το νήμα. Άλλωστε, από τους συμμετέχοντες, μόνο οι Έλληνες είχαν τρέξει ξανά την απόσταση και ο Ούγγρος Κέλνερ μια φορά στη Βουδαπέστη.

Ο Σπύρος Λούης τερμάτισε πρώτος μέσα σε γενικό παραλήρημα. Ο χρόνος του, 2 ώρες 58′ 50», ήταν ο καλύτερος που είχε σημειωθεί στην απόσταση. Δεύτερος τερμάτισε ο Χαρίλαος Βασιλάκος σε 3 ώρες 6′ 3». Τρίτος έφθασε ο Σπυρίδων Μπελόκας, που όμως ακυρώθηκε τις επόμενες μέρες, ύστερα από καταγγελία ότι είχε διανύσει μέρος της διαδρομής πάνω σε κάρο! Την τρίτη θέση πήρε τελικά ο Ούγγρος Γκιούλα Κέλνερ (3 ώρες 9′ 35»), που όμως δεν βραβεύτηκε, καθώς μετάλλια στους 1ους Ολυμπιακούς Αγώνες έπαιρναν μόνον οι δύο πρώτοι!

 

«Λάστιχο» η διαδρομή…

Η «αυθεντικότητα» της διαδρομής, όσον αφορά στην απόσταση, σηκώνει μεγάλη κουβέντα, καθώς μέχρι να κατοχυρωθεί στα 42.195μ. πέρασε από… σαράντα κύματα! Το 1896 η διαδρομή από τον Μαραθώνα στο Παναθηναϊκό Στάδιο ήταν περίπου 40.000μ.. Το 1900 στο Παρίσι οι Γάλλοι πρόσθεσαν 260μ., τα οποία αφαίρεσαν οι Αμερικανοί το 1904 στο Σεντ Λούις. Το 1906 στη Μεσολυμπιάδα της Αθήνας οι Έλληνες πρόσθεσαν 1.860μ. και η διαδρομή μετρήθηκε στα 41.860μ..

Το 1908 ο μαραθώνιος του Λονδίνου ξεκινούσε από τα ανάκτορα των Ουίνδσορ και τερμάτιζε στο Ολυμπιακό Στάδιο. Προκειμένου όμως ο τερματισμός να γίνει μπροστά στο θεωρείο της βασίλισσας Αλεξάνδρας, οι διοργανωτές πρόσθεσαν μια στροφή μέσα στο στάδιο ανεβάζοντας την απόσταση στα 42.195μ.. Η απόσταση του Μαραθωνίου στη συνέχεια άλλαξε άλλες δύο φορές σε επόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το 1912 στη Στοκχόλμη ήταν 40.200μ. και το 1920 στην Αμβέρσα 42.750μ.. Το 1921 η ΔΟΕ όρισε τελικά τη διαδρομή στα 42.195μ. και την απόφαση υιοθέτησε κι η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή.

 

Σταμάτα και… Αγγελόκηποι!

Η «αυθεντικότητα» έχει να κάνει και με ποιον δρόμο διάλεξε ο στρατιώτης για να δώσει το μήνυμα της νίκης στη μάχη του Μαραθώνα. Δεν γνωρίζουμε αν ακολούθησε την παραλιακή διαδρομή (Ραφήνα – Πικέρμι – Παλλήνη – Σταυρός – Χαλάνδρι – Αθήνα), μήκους περίπου 40 χιλιομέτρων, ή την συντομότερη ημιορεινή διαδρομή, μήκους 34 χιλιομέτρων (Βρανά – Εκάλη – Κηφισιά – Ψυχικό – Αθήνα).

Η λαϊκή παράδοση μάλιστα αναφέρει ότι υπήρξαν δύο αγγελιοφόροι. Ο ένας ήταν ιππέας, που δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του, ενώ ο άλλος πεζός και αρματωμένος. Ο ιππέας πήγε από το Χαλάνδρι, ο πεζός από τη Σταμάτα. Καθώς τον είδαν οι γυναίκες έτρεξαν κοντά του: «Σταμάτα, του φώναξαν, σταμάτα… Τέλος φθάνει στο Ψυχικό… Το πρώτο χωρίον το ονόμασαν Σταμάτα, γιατί σταμάτησε ο αγγελιοφόρος, το δεύτερο Ψυχικό, γιατί πήγε να ξεψυχήσει ο πτεροπόδαρος…». Κατά τον ιστοριοδίφη Δημήτρη Καμπούρογλου (1852-1942), οι σημερινοί Αμπελόκηποι, παλαιότερα ονομάζονταν Αγγελόκηποι (κήποι του Αγγέλου), γιατί εκεί ξεψύχησε ο αγγελιοφόρος φωνάζοντας το «νενικήκαμεν».

 

Θέρσιππος και… Φιλιππίδης

Ο Ηρόδοτος, που γεννήθηκε πέντε χρόνια μετά τη μάχη του Μαραθώνα, αναφέρει τη διαδρομή του Φειδιππίδη από την Αθήνα στη Σπάρτη, προκειμένου να ζητήσει βοήθεια, αλλά δεν κάνει καμία αναφορά στον αγγελιοφόρο της νίκης. Ο ιστορικός Ηρακλείδης από τον Πόντο, 150 χρόνια μετά, ιστορεί ότι ο δρομοκήρυκας που έτρεξε από τον Μαραθώνα προς την Αθήνα ήταν ο Θέρσιππος, καταγόμενος από τον αρχαίο δήμο των Ερωέων, αν και ο ίδιος είναι επιφυλακτικός, γιατί σύγχρονοι ή προγενέστεροί του αναφέρουν όχι τον Θέρσιππο, αλλά τον Ευκλή. Κατά τον 2ο μ.Χ. αιώνα ο Λουκιανός σημειώνει το περιστατικό με ήρωα τον Φιλιππίδη και όχι τον Φειδιππίδη, όπως είναι ευρέως διαδεδομένο.

Το βέβαιο είναι πως δεν θα μάθουμε ποτέ τον «αυθεντικό» δρόμο που έτρεξε και ποιος ήταν πράγματι ο αγγελιοφόρος, καθώς οι κλασικοί κι οι μετακλασικοί ιστορικοί πήραν την «είδηση» στον τάφο τους…

Πηγή: http://www.avgi.gr